به گزارش سلامت نیوز به نقل از cnn، سالهاست که پژوهشگران میدانند تغذیه سالم با عملکرد بهتر مغز و حفظ سلامت شناختی ارتباط دارد. اکنون شواهد تازهای که در مجله علمی JAMA Network Open منتشر شده، نشان میدهد رژیم غذایی ضدالتهابی میتواند نقش مهمی در کاهش خطر ابتلا به زوال عقل (دمانس) داشته باشد؛ حتی در افرادی که از نظر زیستی در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به آلزایمر قرار دارند.
این پژوهش چه میگوید؟
این مطالعه بیش از ۱۸۰۰ فرد ۶۰ ساله و بالاتر را در سوئد بررسی کرد؛ افرادی که در آغاز مطالعه به دمانس مبتلا نبودند.
پژوهشگران طی شش سال، با استفاده از پرسشنامههای دقیق، الگوی غذایی شرکتکنندگان را ارزیابی کردند و همزمان سه نشانگر خونی مرتبط با بیماری آلزایمر و آسیبهای مغزی را اندازهگیری کردند. سپس وضعیت سلامت این افراد تا ۱۵ سال پیگیری شد.
در این مدت، ۲۴۰ نفر به دمانس مبتلا شدند.
نتایج نشان داد افرادی که رژیم غذایی آنها التهاب کمتری در بدن ایجاد میکند، کمتر در معرض ابتلا به دمانس قرار گرفتند؛ حتی اگر آزمایش خون آنها نشاندهنده خطر بالای زیستی برای آلزایمر بود.
برای نمونه، در افرادی که سطح بالایی از نشانگر p-tau217 داشتند، پایبندی بیشتر به رژیم غذایی ضدالتهابی با ۲۹ درصد کاهش خطر ابتلا به دمانس همراه بود. نتایج مشابهی نیز درباره دو نشانگر دیگر مرتبط با آسیب سلولهای عصبی و التهاب مشاهده شد.
رژیم غذایی ضدالتهابی چیست؟
رژیم ضدالتهابی یک برنامه غذایی مشخص و استاندارد نیست، بلکه به الگویی از تغذیه گفته میشود که التهاب مزمن بدن را کاهش میدهد.
در این پژوهش نیز از شرکتکنندگان خواسته نشد رژیم خاصی را دنبال کنند؛ بلکه بر اساس نوع غذاهای مصرفی، «شاخص التهابی رژیم غذایی» آنها محاسبه شد.
افرادی که بیشتر از مواد غذایی زیر استفاده میکردند، امتیاز بهتری داشتند:
- سبزیجات
- میوهها
- مغزها و آجیل
- حبوبات
- غلات کامل
در مقابل، مصرف بیشتر موارد زیر با افزایش التهاب همراه بود:
- نوشیدنیهای شیرین
- غذاهای فوقفرآوریشده
- گوشت قرمز
این الگوی غذایی شباهت زیادی به رژیم مدیترانهای دارد؛ رژیمی که بر مصرف میوه، سبزی، غلات کامل، حبوبات، ماهی، روغن زیتون و چربیهای سالم تأکید میکند.
التهاب چگونه به مغز آسیب میزند؟
التهاب، بخشی طبیعی از سیستم دفاعی بدن است و هنگام عفونت یا آسیب به ترمیم بافتها کمک میکند.
اما التهاب مزمن و خفیفی که سالها در بدن ادامه پیدا کند، میتواند به رگهای خونی و سلولهای عصبی آسیب برساند و سلولهای ایمنی مغز را بیش از حد فعال کند؛ عواملی که احتمال افت عملکرد شناختی و بروز دمانس را افزایش میدهند.
البته پژوهشگران تأکید میکنند که زوال عقل بیماری پیچیدهای است و عوامل متعددی مانند ژنتیک، بیماریهای قلبی و عروقی، کاهش شنوایی، سیگار کشیدن و مصرف زیاد الکل نیز در بروز آن نقش دارند.
افراد دارای سابقه خانوادگی آلزایمر باید رژیم غذایی خود را تغییر دهند؟
به گفته دکتر لیانا ون، پزشک اورژانس و استاد دانشگاه جورج واشنگتن، این مطالعه دلیل دیگری برای توجه به تغذیه سالم فراهم میکند، اما نباید نتایج آن را بیش از حد تفسیر کرد.
او یادآور میشود این پژوهش از نوع مشاهدهای بوده است؛ بنابراین نمیتواند ثابت کند که رژیم غذایی مستقیماً از دمانس پیشگیری کرده است، بلکه تنها ارتباط میان نوع تغذیه و خطر ابتلا را نشان میدهد.
از دیگر محدودیتهای مطالعه میتوان به اتکا به پرسشنامههای غذایی و انجام پژوهش تنها در میان سالمندان سوئدی اشاره کرد؛ موضوعی که ممکن است تعمیم نتایج به سایر کشورها را محدود کند.
با این حال، این پژوهش پیام امیدوارکنندهای دارد: اگرچه سن و ژنتیک قابل تغییر نیستند، اما سبک زندگی و تغذیه از عوامل قابل اصلاح برای کاهش خطر ابتلا به بیماریهای مغزی محسوب میشوند.
چه عواملی غیر از رژیم غذایی خطر دمانس را کاهش میدهند؟
متخصصان توصیه میکنند برای حفظ سلامت مغز، علاوه بر تغذیه سالم، به این موارد نیز توجه شود:
- فعالیت بدنی منظم
- کنترل فشار خون، کلسترول و دیابت
- پرهیز از مصرف دخانیات
- اجتناب از مصرف الکل
- خواب کافی و باکیفیت
- حفظ ارتباطات اجتماعی
- یادگیری مهارتهای جدید و فعالیتهای ذهنی مستمر
رژیم ضدالتهابی چه فواید دیگری دارد؟
پژوهشهای متعدد نشان دادهاند این الگوی غذایی علاوه بر سلامت مغز، با کاهش خطر ابتلا به بیماریهای قلبی، سکته مغزی، دیابت نوع ۲ و برخی سرطانها نیز ارتباط دارد.
همچنین به حفظ وزن مناسب و بهبود سلامت متابولیک کمک میکند.
کارشناسان تأکید میکنند به جای تمرکز بر یک «ابرغذا» یا دنبال کردن رژیمهای سختگیرانه، بهتر است الگوی کلی تغذیه اصلاح شود؛ تغییرات کوچکی مانند مصرف بیشتر سبزیجات و غلات کامل، جایگزین کردن میوه و مغزها به جای تنقلات فوقفرآوریشده و نوشیدن آب به جای نوشابههای شیرین، در بلندمدت میتوانند تأثیر قابل توجهی بر سلامت مغز و بدن داشته باشند.
نظر شما